Back

ⓘ Varlık neden var




                                               

Hesse Hanedanı

Hesse Hanedanı, Soyu Brabant hanesine dayanan soylu Avrupa hanesidir. Hesse bölgesini yöneten, 1866a kadar Prens Elektör ve 1918e kadar Grandüküdür.

                                               

George Vincent

George Vincent Ingiliz ressam. Suluboya ve yağlı boya tablolar üreten bir Ingiliz peyzaj uzmanıydı. Norwich ressam okulunun en yetenekli kisilerinden biri olarak kabul edilirdi. Babası dokumacıdır. Dilbilgisi okulunda okumustur. 1818 de Londraya yerlesmistir. Cerrahın varlıklı kızı ile 1821 yılında evlenmistir ve varlık elde etmistir. Ancak içki içme eğilimi yüzünden 1824 de borçları sebebiyle hapis yatmıstır.

                                               

São Tomé ve Príncipe-Türkiye iliskileri

São Tomé ve Príncipe-Türkiye iliskileri, São Tomé ile Príncipe ve Türkiye arasındaki dıs iliskilerdir. Gabonun baskenti Librevilledaki Türk büyükelçisi aynı zamanda São Tomé ve Príncipea da akreditedir. São Tomé ve Príncipeın Portekizin Lizbon kentindeki büyükelçiliği de Türkiyeye akreditedir.

Varlık neden var
                                     

ⓘ Varlık neden var

"Varlık neden var?" veya "Neden yokluk dısında bir sey var?" sorusu Gottfried Wilhelm Leibniz, Ludwig Wittgenstein, ve Martin Heidegger gibi filozoflara yöneltilmis ve onlar tarafından cevaplandırılmaya çalısılmıstır. Bu filozoflar bu soruya metafiziğin temel sorusu adını verdiler.

                                     

1. Genel Bakıs

Soru çok kapsamlı olarak sorulmustur; spesifik olarak çokluevren, fiziksel yasalar, zaman, bilinç veya tanrının varlığını değil de tüm varlıkları kapsar. Açık bir metafizik sorusu olarak görülebilir.

                                     

2. Nedensellik üzerine

Antik Yunan filozofu Aristoteles, her seyin bir nedeni olması gerektiğini ve bu nedenlerin nihai bir nedensiz nedenle sonuçlandığını savundu. bkz. Dört neden

David Hume, nedenlerin gerekliliğine iliskin deneyimimiz nedeniyle her seyin bir nedeni olmasını beklerken, deneyimlerimizin dısında olan evrenin olusumu durumunda bir nedenin gerekli olmayabileceğini savundu.

Bertrand Russell, "Evrenin tam orada olduğunu söylemeliyim, hepsi bu" diyerek "kaba gerçek" pozisyonu aldı.

Filozof Brian Leftow, soruya nedenlerle ve raslantılarla cevaplanamayacağını çünkü her neden bir nedenden gelmekte, her rastlantı da önceden var olmalıdır. ve eğer bir cevap varsa kesin olarak var olan bir sey olması gerektiğini söyledi yani sadece var olan, varlığını bir seyin sonucuyla almamıs olan bir sey.

                                     

3. Açıklamalar

Gottfried Wilhelm Leibniz sunları yazdı:

Fizik filozofu Dean Rickles, sayıların ve matematiğin veya bunların altında yatan yasaların zorunlu olarak var olabileceğini savundu.

Fizikçi Max Tegmark, tüm matematiksel yapıların fiziksel olarak var olduğunu ve fiziksel evrenin bu yapılardan biri olduğunu belirten Matematiksel evren hipotezi hakkında yazdı. Hipoteze göre, çoğu evrenin yasama sahip olmadığı antropik ilkeden dolayı evren zeki yasam için ince ayarlanmıs gibi gözükmektedir.

                                     

4. Sorunun elestirisi

Filozof Stephen Law, uzay-zamansal bir ortamın dısında kalan bir soruyu uzamsal-zamansal bir ortamdan yanıtlamaya çalıstığından sorunun yanıtlanması gerekmeyebileceğini söyledi. Soruyu, Kuzey Kutbunun kuzeyi nedir?" Sorusuyla karsılastırır. Sidney Morgenbesser ise soruyu esprisel bir sözle elestirdi: "Eğer hiçlik olsaydı yine sikayet ediyor olurdunuz!",

                                     

4.1. Sorunun elestirisi Fizik yeterli değil

Stephen Hawking ve Lawrence Krauss gibi fizikçiler, kuantum mekaniğine dayanan açıklamalar sunarak, kuantum bosluk durumunda parçacıkların kendiliğinden var olacağını söylediler. Nobel Ödülü sahibi Frank Wilczek, "hiçbir seyin kararsız olmadığı" aforizmasıyla tanınır. Ancak bu cevap fizikçi Sean Carrollu tatmin etmedi. Ona göre Wilczekin aforizması sadece maddenin varlığıyla ilgilidir, kuantum durumların, uzay-zamanın veya bütün olarak evrenin varlığına değinmez.

                                     

4.2. Sorunun elestirisi Tanrı yeterli değil

Filozof Roy Sorensen, Stanford Felsefe Ansiklopedisinde, birçok filozof için sorunun yanıtlanmasının, bir daireyi kare yapmak gibi özünde imkansız olduğunu ve Tanrının bile buna yeterince yanıt vermediğini yazıyor:

                                     

4.3. Sorunun elestirisi "Hiçliğin" imkansız olduğu argümanı

Sokratik öncesi filozof Parmenides, hiçliğin olasılığını sorgulayan ilk Batılı düsünürlerden biriydi. Bede Rundle gibi diğer birçok düsünür hiçliğin ontolojik bir olasılık olup olmadığını sorguladı. Hiçlik, insanların uydurduğu bir kavram olup aslında hiçlik diye bir sey olmayabilir.

Çağdas filozof Roy Sorenson bu mantık yürütmeyi reddetti. Dedi ki, merak, "önerme kesin gerçek olsa bile mümkündür." Örneğin, "1 − 1/3 + 1/5 − 1/7 + … isleminin π/4e yakınlastığının bir reductio ad absurdum ispatı, π/4e yakınlasmamasının imkansız olduğunu gösterir. Ancak neden yakınlasamayacağı üzerine bir sey söylemez. Benzer olarak, eğer "hiçlik" imkansızsa, neden imkansız olduğu sorusu da geçerli bir sorudur.

                                     

5. Konuyla ilgili yayınlar

  • Nothingness. Metaphysics Research Lab, Stanford University. 2020.
  • Why does the world exist?: an existential detective story. 1st. New York: Liveright Pub. Corp. 2012. ISBN 978-0871404091.
  • The mystery of existence: why is there anything at all?. Chichester: John Wiley & Sons. 2013. ISBN 978-0-470-67355-3.